على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3428
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و مغالة . ر . مغالة . مغل ( maql ) و ( maqal ) ا . ع . شيرى كه زن آبستن بچه را دهد . مغل ( maqal ) م . ع . مغلت الدابة مغلا ( از باب فتح و نصر و سمع ) : دردگين شكم گرديد آن ستور از خوردن گياه با خاك . و مغلت المراه بولدها مغلا ( از باب سمع ) : شير داد آن زن بچهء خود را با باردارى . و مغل الرجل : تباه شد چشم آن مرد . مغل ( moqol ) ا . پ . مردم مغلستان و مردم تاتار و ماوراء النهر . و ترسايان گرجى . مغل ( moqell ) ص . ع . جايى كه غله فراوان حاصل آرد . و رجل مغل : مرد خاين و خيانتكار . مغلاء ( meql ' ) ا . ع . تيرى كه بدان دوراندازى و بلند افكنى آموزند . مغلاة ( meql t ) ا - ص . ع . تيراندازى دور . و تير سبك . و ناقة مغلاة الوهق : ماده شترى كه چون با شتران ديگر همراه شود شتابى كند . مغلاج ( maql j ) و ( meql j ) ا . پ . گوى كه كودكان در آن گردو بازى كنند . مغلاط ( meql t ) ص . ع . بسيار غلطگوى و كثير الغلط . مغلاغ ( maql q ) ا . پ . گوگرد و بازى كه كودكان در آن گردو بازى كنند . مغلاق ( meql q ) ا . ع . كليد دان . و هر چيز كه بدان در را محكم كنند . مغلاك ( moql k ) ا - ص . پ . گدا و تهيدست و بيچاره و فرومايه و نكبتى و مرد گدا و تهيدست و درويش و فقير ديندار و متدين . مغلب ( maqlab ) م . ع . غلب غلبا و غلبا و مغلبا و مغلبة . ر . غلب ( qalb ) و ( qalab ) . مغلب ( moqalleb ) ا - ص . ع . مغلوب . و شاعرى كه حكم چيرگى بر اقران وى را باشد . و نام شاعرى . مغلبة ( maqlabat ) م . ع . غلب غلبا و غلبا و مغلبة . ر . غلب ( qalb ) و ( qalab ) . مغلة ( maqlat ) ا . ع . ميش و بز كه سالى دو بار بچه دهد . ج : مغال . و تباهى و سستى و درد شكم ستور از خوردن علف و يا خاك . مغلة ( maqelat ) ص . ع . دابة مغلة : ستور دردگين شكم از خوردن علف و يا خاك . مغلة ( moqallat ) ا . ع . ما حصل زمين و درآمد از زمين . مغلج ( meqlaj ) ص . ع . فرس مغلج : اسب هموار و يكسان رونده . و حمار مغلج : خر سخت رانندهء مادهء خود را . مغلچين ( moqalcin ) ا . پ . سياه چشم جميل و خوشگل . مغلس ( moqles ) افا . ع . در تاريكى آخر شب در آينده . ج : مغلسون . مغلستان ( moqolest n ) ا . پ . مملكت وسيعى در آسياى مركزى و متعلق بدولت چين و قسمى از آن بيابان غير مسكون و داراى دو تا سه ميليون جمعيت و اهالى آن را مغل نامند . مغلصمات ( moqalsam t ) ع . ج . مغلصمة . مغلصمة ( moqalsamat ) ص . ع . زن بسته گردن . ج : مغلصمات . يقال : هن مغلصمات : يعنى زنهاى زيور بستهء بر گردن . مغلطة ( maqlatat ) ا . ع . سخن غلط و كلامى كه بدان در غلط اندازند . مغلطه ( maqlate ) . ا . ع . ماخوذ از تازى - كلامى كه مردمان بدان در غلط و اشتباه افتند . و جايى كه كسى را به شك و شبهه مىاندازد . و مغلطه كردن : در اشتباه انداختن . و بمغلطه افتادن : به شك و شبهه افتادن و به راه غلط افتادن . مغلظ ( moqallaz ) ص . ع . شديد و گران و درشت . مغلظ ( moqallez ) ص . ع . هر آنچه درشت و ستبر مىكند . مغلظات ( moqallaz t ) ع . ج . مغلظة . مغلظة ( moqallazat ) ص . ع . دية مغلظة : ديه سخت و گران . و يمين مغلظة : سوگند استوار و موكد . ج : مغلظات . مغلظه ( moqallze ) ص . ع . مأخوذ از تازى - سوگند استوار و موكد . مغلغل ( moqalqal ) و مغلغلة ( moqalqalat ) ص . ع . مكتوب و رسالهاى كه از شهرى به شهر ديگر حمل كنند . مغلق ( meqlaq ) ا . ع . تيرى از تيرهاى قمار و تير هفتم . ج : مغالق و مغاليق . و كليدان . مغلق ( moqlaq ) ص . ع . باب مغلق : در بسته . مغلق ( moqlaq ) ص . پ . مأخوذ از تازى - مشكل و دشوار و غامض و مجمل و چيزى كه درك معناى آن دشوار باشد . مغلگاه ( maql - g h ) ا . پ . خوابگاه و جاى استراحت . مغلم ( moqlem ) ص . ع . شهوتى و تيز شهوت . مغلمى ( moqlemi ) ا . پ . مأخوذ